25 Mon, Jun 2018
Karabağ, Türk-Rus ortaklığının kırılma noktasına dönüşebilir

Karabağ, Türk-Rus ortaklığının kırılma noktasına dönüşebilir

ankaramoscow admin ankaramoscow admin
11/06/2018
0

Ermenistan Cumhuriyeti Başbakanı Nikol Paşinyan'ın, son zamanlardaki  Karabağ konulu 'provokotif' açıklamaları dikkat çekiyor. Ermenistan'ın, bağımsızlığı BM üyesi hiç bir ülke tarafından tanınmayan Artsakh Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını tanıma ihtimalini, Azerbaycan'ın olası tavrını, İsrail'in Ermenistan politikasını Ankara - Moskova editörü Engin Özer'le görüştük.

Ankara - Moskova: Rusya'nın Paşinyan konusundaki  ihtiyatlı yaklaşımı gözlerden kaçmıyor. Bu süreçte Kremlin, "Paşinyan'a rağmen" Ermenistan'la ilişkileri eski düzlemde tutamayı başarabilirmi?

Engin Özer: Kremlin'in, dondurulmuş çatışma bölgeleri oluşturarak, 'gerektiğinde' çözüm sürecini kendisinin belirlemesi, bilindik bir Rus stratejisi. Ancak Ermenistan'daki gelişmeler, Karabağ'da  rutinin dışına çıkma eğilimi gösteriyor . Paşinyan'ın hızlı, etkili ve iyi planlanmış "mangal devrimi"  Moskova'ya gelişmeleri kendi lehine "yönlendirme" imkanı vermedi. Anlaşılan o ki, Karabağ'da Kremlin'in 'dünyadan izole et -kendine bağımlı hale getir' stratejisi sonuna geldi ve Paşinyan  bu süreci siyasi kariyerini riske atmadan geçiştirmeye çabalıyor.

 Konuya daha genel bakacak olursak, Ermenistan'ın Karabağ politikası mevcut hali ile devam ettirilemeyecek kadar sorunlu hale geldiği söylenebilir. Öte yandan, Ermenistan'ın  'Paşinyan  Doktrini' ile dünyaya açılma stratejisinin önündeki en önemli engel Karabağ. Paşinyan devriminde Amerikan Ermeni diasporasının oynadığı rol  gözardı edilemez. Amerikan ve Fransız diasporasının, bu ülkelerin siyasi otoritelerine (Paşinyan'a destek karşılığında) verdiği sözler unutulmamalı.

 Hatırlanacağı gibi, Paşinyan Soçi ziyareti sırasında Putin ile 'özellikle' çok yakın ve dostane görüntü vermeye çalıştı. Yeni Ermenistan liderinin Rusya'ya karşı uyguladığı politika kendi açısından bakıldığında oldukça mantıklı  ve pragmatik gözüküyor.

A. M. : Karabağ'da diplomatik çözüm umutlarının azaldığı bu dönemde, Paşinyan'ın yeni Karabağ stratejisi ne amaçlıyor?

E. Ö: Karabağ sorunun çözümünde Azerbaycan'la ortak bir uzlaşı bulunması ihtimalinden zaten Ermenistan, Karabağ ve Azeri tarafı bahsetmiyor.  Hal böyleyken, ve Ermenistan'ın dünya ticaretinden izole edilmesi sürecinden kurtulmasının tek yolu Karabağ'dan vazgeçmesi. Bunun bir kaç yolu var. Seçeneklerden biri, Azerbaycan'ın provoke edilerek çatışma yolu ile Karabağ'dan çekilme.

A. M. Azerbaycan'ın provoke edilmesinden kastınız nedir?

E.Ö: Provokasyonun Ermeni kamuoyunda tepki çekmemesinin en akılcıyöntemi  Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin (Artsakh) tanınması şeklinde yapılabilir.
Paşinyan,( kendi kişisel kariyerini gözönünde bulundurarak) yakın dönemde Artsakh Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını tanıyabilir. Bu karar onun, Ermeni milliyetçileri ve Rus 'Avrasyacı' gruplardaki 'batıcı' yakıştırmasından kurtulmasına neden olur dolayısıyla popülaritesi artar. Ancak konuya Azeri tarafından bakıldığında bu adım çok ciddi bir provokatif eylem olarak değerlendirilecektir.

A. M. :Bu senaryo gerçekleşirse, Azerbaycan'ın cevabı ne olur?

E. Ö. :Gerçektende burada asıl önemli konu, Azerbaycan'ın bu tanım kararına vereceği tepkidir. Muhtemelen Bakü yönetimin bu adıma cevabı Karabağ'da küçük askeri çaplı bir operasyon olacaktır. Paşinyan'ın bu süreçte alacağı kararlar Karabağ'ın geleceğini şekillendirecek ve öyle yada böyle Ermenistan'ın Dünya sahnesine gireceği dönemi belirleyecektir.

A. M. :Bu senaryo gerçekleşirse, Türk Rus ilişkilerinde 'balans ayarı' söz konusu olabilirmi?

E. Ö. :Bu senaryo gerçekleşirse, süreç balans ayarından ziyade muhtemelen Türk - Rus ilişkilerinde 'kırılma noktası' olarak tarihe geçer.

A. M. :Azerbaycan'ın 'yeni müttefiki' İsrail'in sürece etkisi nedir?

E. Ö. :Tel Aviv Karabağ konusunda Bakü'yü Erivan'a karşı kışkırtıp Ermeni Soykırımı  meselesini Türkiye'ye karşı 'koz' olarak kullanma stratejisini sürdürüyor. Azeri tarafının, İsrail'in 'iki tarafa oynama stratejisi'ne karşı takınacağı tavır, Ankara'nın Bakü'ye vereceği  destek ile doğrudan bağlantılıdır. Öte yandan gelişmelerin seyri, Knesset'de (İsrail meclisi) 'Ermeni soykırımı' tasarısının tekrar gündeme getirilip İsrail  hükümeti ile Türkiye arasında güç mücadelesine dönüştürülebilir. 

A. M. :Paşinyan'ın önümüzdeki günlerdeki Moskova ziyaretinden ne beklenmeli?

E. Ö. :Tüm bu süreçlerin içinden geçtiğimiz şu dönemde, Paşinyan'ın Moskova ziyareti sembolik bir anlamdan öteye gitmiyor. Muhtemelen Kremlin yönetimi Paşinyan'a tanınma olasılığı konusunda aceleci davranmaması gerektiğini öğütleyecektir. 

 Dolayısıyla Moskova'da Dünya futbol şampiyonası esnasında Putin ve Paşinyan arasında 'aşırı' dostluk söylemleri, ve samimi görüntüler izlememiz muhtemeldir.


 Aleksandr Romanov - 11.06.2018 Moskova


Abhazya Cumhuriyeti'nin yeni tanınma stratejisi ve Türkiye

Yorumlar

-Yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.